Minder bukken begint bij de steellengte
Veel standaardspades hebben een steel van 75 cm, ook de gewone Tuinspade met T-greep. Voor iemand van 1,65 m is dat prima. Ben je langer, dan buig je bij elke steek verder voorover dan nodig. Over een middag spitten tikt dat aan.
Als richtlijn voor de steellengte van een spade:
- Tot 1,70 m: 75 tot 85 cm.
- 1,70 tot 1,85 m: 80 tot 90 cm.
- Boven 1,85 m: 90 tot 100 cm.
De Tuinspade met lange steel is gemaakt voor wie langer is, met een essen steel van 90 cm met T- of D-greep, of 100 cm als knopsteel.
Een knopsteel is bij dezelfde spade vaak langer dan de uitvoering met T-greep. Bij de Damesspade model 1376 is dat 95 cm tegenover 85 cm. Met een knopsteel kun je je bovenste hand op verschillende hoogtes zetten. Dat geeft meer vrijheid in je houding.
Twijfel je, doe dan de spadekiezer. Je geeft je lengte, je grond en je klus op en ziet welke spade en welke steel passen.
Lichter per steek: kleiner blad en damesmodellen
Elke steek til je het blad, de steel en de grond die erop ligt. Een kleiner blad betekent minder grond per steek. Je doet wat meer steken, maar elke steek is lichter.
De damesmodellen van Krumpholz zijn kleiner en lichter. Ze zijn niet alleen voor vrouwen bedoeld. Iedereen die liever minder gewicht in de handen heeft, kan ermee werken. Ter vergelijking, de gewone Tuinspade met T-greep weegt 2440 gram. De lichtere modellen:
- Borderspade: 1000 gram, de lichtste damesspade, voor werk in borders.
- Damesverplantspade met smal blad: 1200 gram.
- Damespuntspade: 1250 gram.
- Damesspade Elke: 1500 gram, met gesmede trede.
- Damesspade model 1376: 1500 tot 1700 gram, afhankelijk van de greep.
Voor spitvorken geldt hetzelfde. Een Spitvork met bajonetpunten weegt 1600 gram met T-greep, de Damesspitvork ongeveer 1200 gram. De Dames-SPORK spadevork weegt 1100 gram op een steel van 80 cm.
Ook bij schoppen scheelt het. De Aluminium schop weegt 1700 gram, de Gesmede schop 2500 gram. Aluminium is wel minder geschikt voor puin en vaste grond.
Onkruid weghalen terwijl je blijft staan
Onkruid wieden is het werk waarbij de meeste mensen het langst gebukt zitten. Met een paar stekers aan een lange steel blijf je staan.
- Paardenbloemtrekker: je draait hem als een kurkentrekker in de grond en trekt de paardenbloem met wortel en al eruit. Met T-steel van 40 of 80 cm. Bij 80 cm hoef je nauwelijks te bukken.
- Onkruidsteker met lange steel: een essen T-steel van 85 cm, voor onkruid met een penwortel.
- Zuringsteker: T-steel van 90 cm, voor ridderzuring en andere onkruiden met een diepe penwortel.
- Voegenkrabber met steel van 140 cm, voor onkruid en mos tussen tegels.
- Vingerwieder en Zevenbladwieder, ook met een steel van 140 cm.
Het onkruid valt na het uittrekken op de grond. Een emmer of mand op een kruk ernaast scheelt weer bukken bij het opruimen.
Schoffels en hakken met lange steel
Schoffelen gaat het makkelijkst rechtop, met de steel in een lage hoek voor je. Je schuift het blad vlak onder de grond door en snijdt onkruid af. Dat kan alleen met een steel die lang genoeg is.
- Duwschoffel: de klassieke Hollandse schoffel, essen steel van 140 cm.
- Beugelschoffel: snijdt bij duwen en bij trekken, steel van 140 cm.
- Borderhak 160 cm: voor brede borders en voor wie lang is en rechtop wil werken.
Veel kleine hakken zijn er in drie steellengtes: 40, 80 en 130 cm. Het Handhakje model 1121 en de Wiedhak zijn daar voorbeelden van. Kies voor werk vanaf de grond de 130 cm.
Wie de grond los wil maken zonder te spitten, kan een woeltand gebruiken. De Gesmede woeltand staat op een essen steel van 150 cm. Je trekt hem door de grond in plaats van kluiten op te tillen en te keren.
Als je toch laag werkt: kort gereedschap en verhoogde bakken
Niet alles gaat staand. Planten zetten en fijn wieden doe je vaak dichter bij de grond. Kniel dan liever dan dat je vanuit je heupen voorover hangt. Een kniekussen maakt dat prettiger.
Voor werk geknield of aan een verhoogde bak is kort gereedschap juist handiger:
- Korte SPORK spadevork: steel van 45 cm, voor spitwerk dicht bij de grond.
- Handspade: blad van 17 x 11 cm, met T-steel van 45 of 80 cm.
- Onkruidstekers en woeltanden met een knopsteel van 48 cm.
Een verhoogde bak brengt het werk naar je toe. Daar gebruik je korte stelen en hoef je helemaal niet te bukken.
Werkhouding en pauzes
Goed gereedschap helpt, maar hoe je werkt telt even zwaar. Een paar algemene gewoontes:
- Zet de spade recht voor je en duw hem met je voet op de trede de grond in, niet met je armen.
- Hou de last dicht bij je lichaam. Til de spade niet met gestrekte armen ver voor je uit.
- Draai met je voeten mee als je grond opzij gooit, niet alleen met je bovenlichaam.
- Neem kleinere happen. Een halve spade grond is ook spitten.
- Wissel af: een kwartier spitten, dan iets anders, zoals schoffelen of opruimen.
- Doe grote klussen in een paar dagen in plaats van in één middag.
Vochtige grond is zwaarder dan droge. Spit liever als de grond niet nat is, en houd de snijkant scherp, zodat de spade met minder kracht de grond ingaat.
Heb je rugklachten, overleg dan met je huisarts of fysiotherapeut wat voor jou verstandig is.
